Mình tìm được thông tin này ở: http://culture-in-criticism.blogspot.com/2015/08/opinion-poem-thou-shalt-not-die-by.html
Credit cho tác giả bài đăng ở link trước, mọi thứ mình viết trong bài này, không in đậm, cơ bản là copy-paste thôi nha :)
Thông tin về Yosano ngoài đời thực :)
Yosano ngoài đời sinh ra trong một gia đình thương gia giàu có. 11 tuổi, cô đã là người chịu trách nhiệm chính trong việc điều hành công việc kinh doanh của gia đình, chuyên sản xuất và bán yokan, một loại kẹo truyền thống.
Yosano không được phép tiếp xúc với nam giới. Cô không được phép ra khỏi nhà nếu không có người đi cùng, vân vân. Cô kết hôn lúc 24 tuổi và có 13 người con, chỉ có 11 người sống đến tuổi trưởng thành.
"Ngươi chớ chết" là một bài thơ do Akiko Yosano viết và là tác phẩm nổi tiếng nhất của bà. Bài thơ được viết cho em trai bà, người đang tham gia chiến tranh Nga-Nhật. Đây là một bài thơ gây tranh cãi dữ dội, bài thơ đã lên án quan niệm Bushido khiến đàn ông chết vì Thiên hoàng và đặt câu hỏi tại sao anh ấy lại xứng đáng với sự hy sinh đó.
Mori ngoài đời thực đã giúp Yosano tìm những điểm đến du lịch bên ngoài Nhật Bản và bà là thành viên của một trong những nhóm thơ của ông. Khi bà sinh đôi con gái, bà đã nhờ Mori đặt tên cho các con.
Ý tưởng rằng khả năng của Yosano có thể cứu sống người khác rất đẹp, xét đến mục đích của bài thơ "Ngươi chớ chết".
"Trong bài thơ 'Ngươi chớ chết', được đăng trên Myôjô vào tháng 9 năm 1904, Akiko đang than khóc vì em trai Sôshichi của bà đã được gửi đi chiến đấu trong Chiến tranh Nga-Nhật, và cầu xin anh đừng để mình bị giết. (Nó không phải là tanka, mà là shintaishi, được viết bằng các dòng xen kẽ năm và bảy âm tiết). Trong chiến tranh đó, nó được coi là một bài thơ không yêu nước, nhưng sau Thế chiến II, nó đã trở nên rất nổi tiếng như một bài thơ chống chiến tranh…"
"Trong số những bài thơ gây tranh cãi nhất của Akiko là Kimi shinitamou koto nakare ('Ngươi chớ chết'), được viết cho em trai bà trong chiến tranh Nga-Nhật năm 1904-5. Bài thơ này đã được biến thành một bài hát, và được sử dụng như một bài ca chống chiến tranh trong suốt cuộc bao vây dài và dữ dội cảng Arthur."
Bài thơ tiếng Anh (Bản dịch một phần):
Nguồn: http://www.poemhunter.com/poem/o-my-brother-you-must-not-die/
Ôi Anh trai ta, người không được chết
của Akiko Yosano
Ôi em trai ta, ta khóc vì người Người không hiểu người không được chết! Người sinh ra cuối cùng trong tất cả Được cha mẹ yêu thương đặc biệt Liệu cha mẹ có đặt lưỡi dao vào tay con cái Dạy chúng giết người khác Dạy chúng giết người rồi chết? Người đã học được và lớn lên đến hai mươi tư tuổi rồi sao?
Ôi em trai ta, người không được chết! Liệu có phải Đức Thiên hoàng Không đưa người vào nguy hiểm chiến tranh Nhưng lại thúc giục người đổ máu người Và chết theo cách của thú dữ, Gọi cái chết đó là con đường vinh quang? Nếu Đức Thiên hoàng có tấm lòng cao cả Thì những suy nghĩ còn đọng lại trong đó là gì?
Bài thơ tiếng Anh (Bản dịch đầy đủ):
Nguồn: http://pw1.netcom.com/~kyamazak/lit/_Jpoet/yosano_kimishini.htm
Làm ơn đừng chết
(Than khóc em trai tôi đang chiến đấu như một trong những binh lính bị bao vây tại Lữ Thuận (Cảng Arthur))
của Akiko Yosano
Ôi em trai ta, ta khóc vì người, Làm ơn đừng chết, Vì người sinh ra cuối cùng, Và cha mẹ chúng ta càng yêu thương người hơn, Nhưng họ lại bắt người cầm dao, Dạy người giết người, Giết người, và người cũng chết, Nuôi dạy người như vậy đến tuổi hai mươi tư.
Nay là chủ nhân của ngôi nhà cũ kiêu hãnh, Ngôi nhà thương gia của Sakai(1), thị trấn của chúng ta, Nay người phải gánh vác danh tiếng của chúng ta, Vì vậy ta cầu xin người, đừng chết, Dù thành trì Lữ Thuận(2) có bị diệt vong, Dù nó được cứu, thì sao? Người nên biết, nó không hề ra lệnh Về các quy tắc gia đình(3) của nhà thương gia chúng ta.
Ta cầu xin người đừng chết, Hoàng tử Thiên không tự mình Dẫn quân đội của mình ra trận. Vì ra lệnh cho người đổ máu người, Và chết theo con đường của thú dữ(4), Và bảo chúng ta cái chết là vinh quang của con người, Nếu lòng của Ngài khoan dung, Làm sao Ngài có thể thực sự nghĩ như vậy?
Ôi em trai ta đang chiến đấu, Ta cầu xin người đừng chết. Mẹ ta, người đã chậm hơn cha Trong những năm tháng thu tàn của cuộc đời, Ta đau lòng khi thấy mẹ than khóc, Bị tước mất con trai để bảo vệ gia đình, Và dù bà nghe thấy Ngài khỏe mạnh và an toàn, Mái tóc của mẹ ta lại càng bạc thêm.
Cúi xuống trong bóng râm của tấm rèm cửa hàng(5) bà khóc, Người vợ trẻ yếu đuối của người, Hay người đã quên? Hay người có nghĩ đến nàng? Hãy nghĩ về tình cảm của nàng, Cùng nhau chưa đầy mười tháng, rồi chia xa, Và không ai khác giống như người, Ôi một lần nữa ta hỏi, Làm ơn đừng chết.
— đăng trên Myōjô tháng 9 năm 1904.
Ghi chú:
1 Sakai là một thị trấn thương gia với lịch sử phong phú, thịnh vượng nhờ buôn bán với nước ngoài trong thời đại Chiến quốc, và các thương gia của nó tự hào và có tư tưởng độc lập. Danh nhân tổ chức lễ trà đạo nổi tiếng Sen-no-Rikyū (1522-1591) người đã tự sát bằng cách mổ bụng là một thương gia Sakai.
2 Lữ Thuận (Cảng Arthur), phát âm là "Ryojun" trong tiếng Nhật, là một cảng hải quân cho Hạm đội phía Đông của Nga.
3 Một "gia đình lâu đời" thường có cái gọi là kakun hoặc bài học — những điều nên làm và không nên làm được truyền lại từ đời này sang đời khác. Nhà thơ đang nói rằng vì họ là gia đình thương gia, nên chết để bảo vệ lâu đài chắc chắn không phải là một trong những bài học đó.
4 con đường của thú dữ là ám chỉ một lối sống thiếu đạo đức hoặc kỷ luật; Trong Phật giáo, nếu hành vi của bạn trong đời này tồi tệ, bạn được cho là bị giáng xuống chikushōdō "con đường của thú dữ" trong kiếp sau.
5 noren là rèm cửa hàng, tấm vải treo ở cửa hàng. Cũng có một tấm rèm như vậy giữa mặt tiền cửa hàng và khu vực phía sau.
PS: "prithee" là một từ cổ xưa sang trọng thay cho "làm ơn" - Mình không phải người bản ngữ tiếng Anh.
Link đầu tiên có bài thơ bằng tiếng Nhật và tiếng Trung hiện đại nữa nha :)
