Phân tích, đánh giá nội dung, nghệ thuật bài thơ “Mẹ” của Nguyễn Ngọc Oánh lớp 9

Bài tham khảo Mẫu 1

Nhà thơ Pháp Alfret đã từng viết "Hãy biết rằng chính quả tim của ta đang nói và thở than lúc bàn tay đang viết" "nhà thơ không viết một chữ nào nếu toàn thân không rung động". Quả vậy, sắc hương của cuộc đời được tỏa vào những trang thơ lại lặng thầm, tàng ẩn lắng sâu những dư vị tình cảm, những cảm xúc sáng ngời nơi trái tim người cầm bút. Những mối tơ lòng ấy, trở mình trong từng câu chữ, khắc sâu vào lòng người đọc hình ảnh người mẹ tảo tần và giàu lòng yêu thương con mà nhà thơ Nguyễn Ngọc Oánh đã bày tỏ trong "Mẹ". Tác phẩm không chỉ khắc họa những khó khăn, gian truân tảo tần của người mẹ mà còn thể hiện tình yêu thương và sự hi sinh cao cả mà mẹ dành cho con. Đặc biệt qua những dòng thơ đã thổi vào lòng người những rung cảm sâu sắc:

"Cành bàng thả lá heo may

.......................................

Còn phần mẹ- Một thân cò qua sông"

Mở đầu bài thơ, thi nhân đã khắc họa hình ảnh người mẹ lam lũ và nhọc nhằn:

"Cành bàng thả lá heo may

Mẹ gầy cái dáng khô gầy cành tre"

Mẹ hiện lên với dáng người gầy gò khắc khổ. Đó là kết quả của những tháng ngày vất vả lam lũ vì con. Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật so sánh "dáng mẹ gầy" với "cành tre" để cho thấy dáng người gầy guộc của cả một đời giãi nắng dầm mưa. Thế nhưng cây tre là biểu tượng cảu tinh thần bất khuất. Cách so sánh này vừa gợi lên sự gian lao của người mẹ nhưng cũng cho thấy sự chịu đựng kiên cường và bền bỉ của mẹ trước sóng gió của cuộc đời". Nỗi vất vả ấy in hằn trên thân hình và được cảm nhận miêu tả qua hình ảnh bàn tay chai sần vì lam lũ:

"Gót chai nứt nẻ đông hè

Ruộng sâu bấm mãi đã tòe ngón chân"

Ngay từ khi sinh ra, đôi bàn tay nhỏ và đôi chân xinh xinh ấy vốn nào có chai sạm đâu! Thế nhưng thời gian trôi đi với việc phải lao động vì cuộc sống mưu sinh cho gia đình mà những dấu chai sần đã hiện rõ. Các chi tiết "gót chai nứt nẻ" "tòe ngón chân" là những hình ảnh tả thực giàu tính tạo hình gợi lên sự cực nhọc của người mẹ. Bốn màu mưa nắng đôi chân mẹ không ngừng lội bùn và đôi tay không lúc nào nghỉ ngơi. Cả cuộc đời mẹ "Bán mặt cho đất bán lưng cho trời" nhưng chưa bao giờ mẹ than phiền kể khổ.

Sự hi sinh to lớn mà thầm lặng của người mẹ thật đáng trân trọng. Không chỉ vất vả trong lao động người mẹ luôn dành cho con những gì tốt đẹp nhất mặc dù cuộc sống còn nhiều khó khăn:

"Bát canh đắng, lá chân chim

lẫn vài con tép mẹ tìm dành con"

Bữa cơm đạm bạc đơn sơ ấy chỉ có "lá chân chim" và " vài con tép nhỏ" nhưng mẹ vẫn dành cho con tất cả dẫu những món ăn đó không phải là sang trọng nhưng nhiều hơn thế là tình yêu thương mà mẹ gửi trao. Đó là tất cả những gì tốt nhất mà mẹ có mẹ sẵn sàng dành phần con. Mẹ có thể chịu đựng mọi khó khăn miễn sao con được no đủ. Mẹ ơi! Sao mẹ cao quý và lớn lao đến vậy!, Nỗi nhọc nhằn ấy đã theo mẹ cả vào trong giấc ngủ. Hình ảnh "mảnh chăn mòn" "giấc ngủ ngoài chăn" là những chi tiết chân thực. Cuộc sống của mẹ không chỉ thiếu thốn về cái ăn mà ngay cả trong giấc ngủ sự nghèo nàn ấy cũng vẫn đeo bám lấy mẹ. Bởi mẹ lo nghĩ và trăn trở về cuộc sống còn quá nhiều những bộn bề và lo toan.

Khó khăn nào thắng nổi ý chí kiên cường của mẹ, khổ đau nào bằng được nghị lực phi thường của người phụ nữ đáng kính này. Dù cuộc đời nhiều gian nan và thử thách nhưng mẹ vẫn mạnh mẽ đối mặt:

"Tối về đến lớp bình dân

I tờ nhặt được đôi vần lại rơi"

Ở cái tuổi xế chiều mẹ vẫn cố gắng học chữ những con chữ "nhặt rồi lại rơi" thể hiện sự khó khăn chật vật trong việc tiếp thu tri thức. Thế nhưng người mẹ không vì thế mà từ bỏ với tinh thần ham học và khát vọng vươn lên người mẹ chính là biểu tượng cho người phụ nữ Việt Nam trong trong thời kì khó khăn. Yêu con là vậy nhưng người mẹ Việt Nam anh hùng sẵn sàng giấu nước mắt vào trong để tiễn con ra chiến trận thực hiện nghĩa vụ thiêng liêng với tổ quốc "Tiễn con ra chốn chiến trường/ Gạt thầm nước mắt mong đường con khô". Mẹ không khóc không níu kéo con ở lại mà động viên và mong con đi chiến đấu được an toàn sớm ngày trở về. Mẹ không muốn con bận tâm hay lo lắng và mẹ muốn là chỗ dựa tinh thần cho con. Chi tiết này vừa thể hiện tình yêu thương vừa thể hiện phẩm chất cao quý và lòng yêu nước của người phụ nữ trong thời chiến.

Bài thơ kết thúc bằng hình ảnh đầy xúc động " Hai tay hết sẻ lại cho /Còn phần mẹ-một thân cò qua sống". Hình ảnh thân cò là một hình ảnh biểu tượng ẩn dụ cho sự vất vả tảo tần, chịu thương chịu khó của người phụ nữ. Hình ảnh này gợi ta nhớ đến câu ca deo quen thuộc "Con cò lặn lội bờ sông/ gánh gạo nuôi chồng, nước mắt cho con'. Mẹ dành cả cuộc đời để lo cho gia đình nhưng đến cuối cùng mẹ vẫn là thân cò lẻ loi bươn chải giữa dòng đời. Qua đó ta thấy được sự xót xa thương cảm và tình yêu thương ca ngợi vẻ đẹp của người phụ nữ.

Với việc sử dụng ngôn ngữ thơ mộc mạc giản dị nhưng giàu cảm xúc đã chạm đến trái tim độc giả. Đồng thời tác giả sử dụng các hình ảnh giàu sức gợi và các biện pháp tu từ như so ánh, nhân hóa, ẩn dụ, nhân hóa đã thể hiện được rõ hơn sự hy sinh và tần tảo của người mẹ. Qua đó, chúng ta thêm trân trọng và tự hào về những người mẹ Việt Nam anh hùng.

Bài thơ "Mẹ" của Nguyễn ngọc Oánh là một tác phẩm xúc động về hình ảnh người mẹ. Thi phẩm đã để lại trong lòng độc giả những suy nghĩ sâu sắc. Mẹ không chỉ là người sinh thành dưỡng dục mà là người dành cả cuộc đời để che chở và nâng bước ta trên chặng hành trình của cuộc đời. Vì vậy bài thơ không chỉ là lời tri ân dành cho mẹ mà còn là lời nhắc nhở mỗi người con: Hãy quan tâm và yêu mẹ hơn mỗi ngày, Hãy trân trọng từng khoảnh khắc khi còn có mẹ ở bên cạnh!