Ngữ văn 11-Bài 1-VĂN BẢN TRUYỆN - THỰC HÀNH GIẢI ĐỀ

(tiếp theo)

III. THỰC HÀNH GIẢI ĐỀ

A. ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)

Đọc đoạn trích sau:

(Lược dẫn: Vợ của nhân vật xưng “tôi” mua một con chó, nhưng nó rất xấu xí nên chẳng ai dám đến gần. Mấy người quen của nhân vật “tôi” định bụng sẽ giết thịt nó để làm một chầu nhậu, nhưng rồi giặc đến, mọi người đều phải bỏ làng chạy giặc. Vì vướng víu nên gia đình, nhân vật “tôi” đành phải bỏ con chó lại nhà cụ bếp Móm và nhờ cụ nuôi hộ. Trước khi ra đi, vợ của nhân vật “tôi” đã xích con chó vào gốc cây để nó khỏi chạy theo).

“Ắng!… Ắng! Ắng!…” Tiếng con chó lồng lộn, cuống quít đằng sau bước chân tôi. Nó như gọi tôi, nó như kêu cứu, như than khóc, oán trách, …

Ra khỏi ngõ tôi thoảng nghe tiếng chị vợ cả nói với chồng:

- Vợ chồng nhà ấy họ đi đấy à? Này, họ bỏ lại con chó cậu ạ.

Và tiếng anh chồng dấm dẳn:

- Đến người cũng chả chắc giữ được nữa là con chó!…

Tôi xóc lại cái quai ba lô, bước theo hút cái bóng nhà tôi đang đi xăm xắm xuống đồi.

[…]

Tiếng con chó từ trong nhà cụ bếp Móm đưa ra vẫn nghe rõ mồn một “Ắng!… Ắng! Ắng!…”. Tiếng con chó da diết, nhọn hoắt xói vào ruột gan tôi. “Thôi để chuyến này về tao nuôi. Tao sẽ nuôi mày, tao không bỏ mày đâu…”.

Tôi nhủ thầm với tôi một lần nữa như vậy.

(Lược một đoạn: sau khi giặc rút, gia đình nhân vật “tôi” về lại làng, nhưng nhân vật “tôi” đã quên bẵng con chó).

Một hôm tôi chợt thấy cặp kính trắng lấp loáng của Đặng “cồn” từ đầu ngõ đi vào, bấy giờ tôi mới giật mình, sực nhớ đến con chó. Tôi quay lại hỏi nhà tôi:

- À, mình này! Con chó nhà ta đâu nhỉ? Mình chưa vào trong cụ bếp dắt nó về à?

Nhà tôi đứng ngẩn ra một lúc. Có lẽ nhà tôi cũng không ngờ rằng tôi đã về bằng ấy ngày giời rồi vẫn không nói chuyện con chó ấy với tôi.

- Nó chết rồi!… - Nhà tôi nói khe khẽ.

- Chết rồi? Làm sao mà chết được?…

Tôi trố mắt lên hỏi lại. Nhà tôi cúi mặt xuống, thở dài:

- Nó chết thương lắm cơ mình ạ. Không phải nó chết trong cụ bếp Móm đâu. Nó về nhà ta nó chết đấy.

Nhà tôi ngừng lại, cắn môi chớp chớp hai mắt nhìn ra ngoài sân. Lát sau, nhà tôi đứng dậy mời Đặng vào trong nhà, rót nước mời anh rồi mới tiếp tục câu chuyện.

Chao ôi! Con chó xấu xí ấy của tôi! Con chó từ lúc mua, đến lúc chết không được một lần vuốt ve! Nó đã chết một cách thảm thương và trung hậu quá. Từ hôm vợ chồng tôi gửi lại nó cho ông cụ bếp Móm, con chó không chịu ăn uống gì. Nó chỉ kêu. Nó kêu suốt ngày, suốt đêm. Một đêm, ông cụ bếp không thấy con chó kêu nữa, thì ra nó đã xổng xích đi đâu mất rồi.

Hôm nghe tin giặc rút, ở trong khe đồn Khau Vắt dọn về, nhà tôi tạt vào nhà cụ bếp Móm định đem con chó về nhân thể, nhưng vào đến nơi thì nó không còn đấy nữa. Lúc ấy nhà tôi cũng yên trí là con chó mất rồi. Chắc chắn nó sẽ lạc vào một trại ấp nào đấy và người ta làm thịt nó.

Nhưng khi nhà tôi về đến nhà, bà con xóm giềng vừa chạy sang láo nháo thăm hỏi thì, ở ngoài vườn sau, có mấy tiếng chó hú lên thảm thương và ghê rợn.

Từ sau bụi dứa rậm rạp, con chó khốn khổ ấy lảo đảo đi ra. Người nó run lên bần bật. Nó gầy quá, chỉ còn một dúm xương da xộc xệch, rụng hết lông. Nó đói quá, đi không vững nữa. Nó đi ngã dụi bên này, dụi bên kia. Rồi nó không còn đủ sức mà đi nữa. Nó nằm bệt trên đất, rúm người lại, lết lết về phía nhà tôi. Lúc ấy cả người nó chỉ còn có cái đuôi là còn ngó ngoáy được để mừng chủ và cái lưỡi liếm liếm vào tay chủ. Khốn nạn con chó! Được gặp chủ nó mừng quá. Từ trong hai con mắt đờ đẫn của nó mấy giọt nước chảy ra. Lát sau thì nó không liếm được nữa, cái đuôi ngoáy yếu dần, yếu dần rồi im hẳn. Nó chết.

Tôi tối sầm mặt lại, vừa thương xót con chó, vừa thấy xấu hổ. Quả thật tôi chỉ là một thằng tồi. Một thằng ích kỷ. Tôi chỉ nghĩ đến mình và vợ con mình. Đến như con chó mình nuôi, mình đối xử với nó có được như cái tình nghĩa của nó đối xử với mình đâu?

[…]

(Trích Con chó xấu xí, https://vanchuongphuongnam.vn/truyen-ngan-kim-lan-con-cho-xau-xi.html)

Thực hiện các yêu cầu sau:

Câu 1 (0,5 điểm). Xác định ngôi kể trong đoạn trích trên.

Câu 2 (0,5 điểm). Đoạn trích trên chủ yếu được kể từ điểm nhìn của nhân vật nào?

Câu 3 (0,5 điểm). Hãy cho biết, lời thoại: “Thôi để chuyến này về tao nuôi. Tao sẽ nuôi mày, tao không bỏ mày đâu…” của nhân vật tôi trong đoạn trích trên thuộc dạng lời văn nào của nhân vật trong truyện ngắn?

Câu 4 (0,5 điểm). Xác định điểm nhìn trần thuật của người kể chuyện ở câu văn: “Nó gầy quá, chỉ còn một dúm xương da xộc xệch, rụng hết lông.”.

Câu 5 (1,0 điểm). Khi con chó lết về mừng và xúc động gặp lại chủ rồi chết, nhân vật tôi cảm thấy thế nào? Vì sao?

Câu 6 (1,5 điểm). Hãy rút ra chủ đề của văn bản.

Câu 7 (1,0 điểm). Trong xã hội ngày nay, nhiều người vì quá xấu xí nên không nhận được nhiều tình yêu thương. Anh/chị có đồng tình với quan niệm coi trọng vẻ đẹp bên ngoài không? Vì sao?

Câu 8. (0,5 điểm). Từ truyện ngắn trên, bạn suy nghĩ gì về tác hại của thói vô cảm trong cuộc sống (Viết khoảng 3-5 dòng).

B. VIẾT (4,0 điểm)

Viết một bài luận (khoảng 600 chữ) phân tích những đặc điểm trong cách kể chuyện của truyện ngắn “Con chó xấu xí” (Kim Lân) được thể hiện qua đoạn trích ở phần Đọc - hiểu.

-HẾT-

Phần

Câu

Nội dung

Điểm

I

ĐỌC HIỂU

6.0

1

Ngôi kể: ngôi thứ nhất

0.5

2

Đoạn trích chủ yếu được kể từ điểm nhìn của nhân vật xưng “tôi”Nhân vật xưng “tôi” trong truyện.

0.5

3

Lời thoại: “Thôi để chuyến này về tao nuôi. Tao sẽ nuôi mày, tao không bỏ mày đâu…” của nhân vật tôi trong đoạn trích trên thuộc dạng lời độc thoại nội tâm.

0.5

4

Điểm nhìn trần thuật của người kể chuyện ở câu văn: “Nó gầy quá, chỉ còn một dúm xương da xộc xệch, rụng hết lông.”là điểm nhìn bên ngoài.

0.5

5

- Khi con chó lết về mừng và xúc động gặp lại chủ rồi chết, nhân vật tôi cảm thấy vừa thương xót con chó, vừa cảm thấy xấu hổ.

1.0

- Bởi vì:

+ Anh ta thương xót cho tình cảnh con chó: bị bỏ cho đói khát chỉ còn một dúm xương da xộc xệch, rụng hết lông, đi không vững, cuối cùng phải chết trong khốn khổ.

0.25

+ Anh ta xấu hổ vì anh ta nhận ra bản thân mình là một thằng tồi và ích kỷ, chỉ nghĩ đến mình và vợ con và sống vô tình, vô nghĩa, không bằng một con chó.

0.25

6

Rút ra chủ đề của văn bản: Thông qua câu chuyện về một con chó xấu xí, tác giả ngầm phê phán thói vô cảm của người đời đối với những số phận bất hạnh; đồng thời nhắc nhở con người cần sống tình nghĩa, trước sau như một.

1.0

7

- Học sinh nêu quan điểm: đồng tình/không đồng tình/ vừa đồng tình vừa không đồng tình.

- Lý giải phù hợp, thuyết phục. (Đồng tình vì vẻ đẹp bên ngoài dễ gây được thiện cảm ngay từ khi mới tiếp xúc, …/ Không đồng tình vì phẩm chất, kỹ năng mới là những nền tảng cơ bản để thành công, …)

1.0

8

Suy nghĩ về tác hại của thói vô cảm trong cuộc sống:

- Vô cảm khiến tâm hồn con người trở nên chai sạn, không biết yêu thương người khác

- Vô cảm khiến con người không tạo lập và duy trì được các mối quan hệ tốt đẹp

- Vô cảm khiến con người không nhận được sự giúp đỡ khi gặp khó khăn.

v.v…

0.5

II

VIẾT

Viết một bài luận (khoảng 600 chữ) phân tích những đặc điểm trong cách kể chuyện của truyện ngắn “Con chó xấu xí” (Kim Lân) được thể hiện qua đoạn trích ở phần Đọc - hiểu.

4.0

a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận:Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài khái quát được vấn đề

0.25

b. Xác định đúng yêu cầu của đề:Đặc điểm trong cách kể chuyện của Kim Lân trong trích đoạn

HD chấm:

- Học sinh xác định đúng vấn đề cần nghị luận: 0,5 điểm.

- Học sinh xác định chưa đúng vấn đề cần nghị luận: 0,0 điểm.

0.5

c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm:HS có thể trình bày bài viết theo nhiều cách trên cơ sở đảm bảo những yêu cầu sau:

2.5

* Giới thiệu ngắn gọn về tác giả, tác phẩm, vấn đề nghị luận.

0.5

* Phân tích các phương diện nghệ thuật kể chuyện:

- Ngôi kể: Người kể chuyện là nhân vật trong truyện, xưng “tôi”, kể lại chính câu chuyện của mình.

- Cốt truyện: Truyện được xây dựng dựa trên sự kiện chính là cuộc đời và cái chết của con chó xấu xí, một cốt truyện tương đối đơn giản nhưng lại có chiều sâu, đa nghĩa và có sức ám ảnh lớn, gây xúc động mạnh cho người đọc.

- Tình huống truyện độc đáo, có ý nghĩa: Con chó xấu xí dù bị bỏ lại nhưng vẫn lết về nhà chủ, cố gắng vẫy đuôi tỏ sự vui mừng khi gặp lại chủ rồi mới chết. Tình huống đó đã làm toát lên tất cả tư tưởng chủ đạo của câu chuyện: sự vô tình của con người, sự trung thành tình nghĩa của con chó, từ đó con người soi lại chính mình, để nhận ra sự ích kỉ, sự vô tinh của chính mình.

- Lời kể, điểm nhìn:

+ Lời kể từ điểm nhìn ngôi thứ nhất, tức là người trực tiếp tham gia vào câu chuyện, khiến câu chuyện có độ chân thực, tin cậy, đồng thời giúp cho nhân vật bộc lộ được cảm xúc, tâm trạng của mình một cách trực tiếp, gây ấn tượng mạnh cho người đọc.

+ Lời kể có sự kết hợp giữa lời người kể chuyện và lời nhân vật, giúp khắc họa rõ nét tính cách nhân vật, qua đó gửi gắm nhiều thông điệp sâu sắc.

- Sự kết hợp giữa các phương thức tự sự, biểu cảm và nghị luận, tạo cho câu chuyện trở nên sinh động, có chiều sâu về mặt ý nghĩa.

1.5

* Đánh giá: Trích đoạn nổi bật với những đặc sắc trong nghệ thuật kể chuyện và sự sâu sắc về chủ đề, chứa đựng nhiều bài học cuộc sống vô cùng giá trị.

HD chấm:

- Phân tích đầy đủ, sâu sắc: 2.5 điểm.

- Phân tích chưa đầy đủ hoặc chưa sâu: 1,0 điểm - 1,75 điểm.

- Phân tích chung chung, sơ sài: 0,25 điểm - 0,75 điểm.

0.5

d. Chính tả, từ ngữ, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

HD chấm: Không cho điểm nếu bài làm có quá nhiều lỗi chính tả, ngữ pháp

0.25

e. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.

0.5

TỔNG ĐIỂM

10.0

-HẾT-