Lưu Trọng Lư - ngôi sao sáng của phong trào Thơ mới, xuất thân từ dòng dõi Nho gia Quảng Bình, đã để lại cho đời kiệt tác "Nắng mới" - viên ngọc quý trong tuyển tập "Thi nhân Việt Nam". Bài thơ là bản hòa ca đặc trưng giữa hai nốt trầm: sầu và mộng trong hồn thơ Lưu Trọng Lư.
"Nắng mới" không chỉ là nhan đề mà còn là sợi chỉ đỏ xuyên suốt mạch cảm xúc bài thơ. Ánh nắng vốn tượng trưng cho niềm vui, sự ấm áp, nhưng trong thế giới nghệ thuật của Lưu Trọng Lư, nó lại trở thành chất xúc tác khơi dậy nỗi niềm thương nhớ người mẹ đã khuất.
Ba khổ thơ như ba nấc thang cảm xúc, đều quy tụ về hai hình ảnh then chốt: nắng và mẹ. Khổ đầu là nắng hiện tại "hắt bên song" gợi nhớ quá khứ; khổ hai là nắng ký ức "reo ngoài nội" cùng hình ảnh mẹ phơi áo; khổ ba là nắng kỷ niệm lưu giữ "nét cười đen nhánh" bất tử của mẹ.
Nghệ thuật sử dụng ngôn từ của Lưu Trọng Lư đạt đến độ tinh xảo. Chỉ với từ "hắt", nhà thơ đã phả vào nắng nỗi buồn hiu hắt. Các từ láy "xao xác", "não nùng" càng tô đậm không khí trầm lắng. Đặc biệt, hình ảnh ẩn dụ "nét cười đen nhánh" đã biến nụ cười vô hình thành vật thể sáng bóng, lưu giữ vẻ đẹp truyền thống của người phụ nữ Việt với hàm răng nhuộm đen - biểu tượng của nét duyên dáng xưa.
Thể thơ bảy chữ với vần điệu uyển chuyển đã trở thành dòng sông êm đềm chuyên chở hồi ức. Sự nhất quán trong hình ảnh và cảm xúc tạo nên sức ám ảnh khó quên. Bài thơ như tấm gương phản chiếu phong cách độc đáo của Lưu Trọng Lư: cái sầu riêng tư không hòa vào nỗi sầu vũ trụ, cái mộng đầy chất huyền ảo nhưng vẫn bám rễ vào hiện thực.
"Nắng mới" xứng đáng là viên ngọc sáng trong vườn thơ Lưu Trọng Lư, chạm đến điều thiêng liêng nhất trong tâm hồn mỗi người: tình mẫu tử. Bài thơ khép lại nhưng dư âm vẫn ngân nga, khiến độc giả mãi bồi hồi với những vần thơ giản dị mà thấm đẫm yêu thương.
