Để có một bài văn nghị luận hay thì phải cần có nhiều yếu tố, trong đó việc diễn đạt, viết những câu văn hay, cách viết câu linh hoạt là một yêu cầu quan trọng. Sau đay là một số kiểu câu có thể vận dụng vào bài văn nghị luận.
1- Câu nhiều vế: làm cho câu văn diễn đạt được sâu hơn, rộng hơn.
Ví dụ: Tuổi già, vợ mất sớm, con hiến biệt phương xa, lão Hạc hiểu hơn ai hết nỗi buồn của đời cô độc.
2- Câu đặc biệt nhằm nhấn mạnh ý, gây ấn tượng cho người đọc.
Ví dụ: Yêu thương! Đó là thông điệp thiết tha mà con người sống trên đời cần thực hiện.
3- Câu hỏi tu từ dùng để khẳng định hoặc gợi lên một vấn đề khiến người đọc cần suy nghĩ.
Ví dụ 1: Lão Hạc đã hy sinh sự sống của mình vì con đó phải chăng là đỉnh cao của tình yêu thương con.
Ví dụ 2: Trong xã hội bấy giờ còn bao nhiêu cái chết trong đau khổ như lão Hạc?
4- Viết câu văn có hình ảnh bằng cách so sánh những cái trừu tượng với hình ảnh cụ thể sinh động.
Ví dục 1: Như ánh chớp rực sáng chiếu rọi trời đêm, Từ Hải - vị cứu tinh của đời Kiều, đã xuất hiện.
Ví dụ 2: Tình yêu thương là ngọn lửa thổi bùng lên sự sống đang dần tắt ở Giôn Xi.
5- Câu ẩn dụ giúp cho việc diễn đạt thêm hàm xúc, hình ảnh.
Ví dụ 1: Cảm xúc mãnh liệt tạo nên sự thăng hoa cho ngòi bút.
Ví dụ 2: Tình yêu thương có sức mạnh dập tắt những ngọn lửa thù hận trong cuộc sống.
6- Câu vận dụng lí luận văn học:
Ví dụ 1: Văn học nảy mầm, sinh sôi, đâm hoa kết trái trên mảnh đất hiện thực.
Ví dụ 2: Mỗi tác phẩm văn học gửi tới bạn học một bài học giáo dục nhẹ nhàng mà thấm thía, sâu sắc. Đó là bức thư, lời nhắn nhủ của tác giả gửi đến bạn đọc.
7- Câu vận dụng thành ngữ, điển cố điển tích.
Ví dụ: Người ta thương nói: “Bần cùng sinh đạo tặc” Lão Hạc bần cùng nhưng không “đạo tặc”. Lão là thánh - một vị thánh giữa đời thường.
8- Câu cảm thể hiện thái độ, tình cảm của người viết trước vấn đề đang bàn bạc.
Ví dụ: Xót xa làm sao trước cái chết trong đói rét, cô đơn của cô bé bán diêm.
9- Dùng câu phủ định để mang sắc thái khẳng định mạnh mẽ hơn.
Ví dụ: Nói tới sáng tác của Nguyễn Du ta không thể không nói tới “Truyện Kiều”.
Trên đây là một số ví dụ cụ thể qua kinh nghiệm viết văn và dạy văn của bản thân. Tôi mong các bạn bè đồng nghiệp và các em học sinh cùng suy ngẫm và đóng góp.
